أبو علي سينا ( مترجم : عليرضا مسعودى )
27
قانون در طب ( فارسى )
2 . شرح حكيم شمس الدين محمد بن محمود آملى ، مؤلف كتاب نفايس الفنون ، وى در آغاز با بيان اين نكته كه بسيارى از استوانههاى علمى در زمانهاى مختلف در صدد شرح و توضيح قانون بر آمده اند ، به تمجيد بسيار از علامه قطب الدين شيرازى مى پردازد و مى گويد كه وى بسيارى از معضلات كتاب را كه ديگران از گشايش آن ناتوان بودند گره گشايى كرده و در تبيين آن سعى بسيار نموده است با اين وجود به سبب اطاله كلام به انتقاد از وى پرداخته و مى گويد : « إلا أنه كتب فيه كل رطب و يابس و جمع بين راحل و فارس و ما يبالى بالتكرار و لا بفرط الإكثار حتى صار المقصود منه كالمفقود و باب المطلوب لإطنابه كالمسدود » يعنى : جز اين كه هر رطب و يابسى را به تحرير آورده و سواره و پياده را گرد آورده و پروايى از تكرار و افراط در اطاله گويى نداشته به گونه اى كه مقصود گم گشته و باب مطلوب بسته گرديده است . از شرح آملى در تبيين بسيارى از عبارات شيخ يارى جسته ايم و بيشترين مطالب گردآورى شده در پاورقى ، استنتاج از شرح حكيم آملى مى باشد كه در برخى موارد به آن اشاره نموده ايم . شرح آملى چنانچه پيشتر بيان شد با متن ، مزج شده است و بطور كلى در رديف بهترين شرحهاى قانون شمرده مىشود . 3 . شرح حكيم صدرالدين على جيلانى از جمله شروح بسيار خوب قانون مى باشد كه علاوه بر استفاده در تصحيح متن ، در تبيين پاره اى از مشكلات مفهومى قانون مورد استفاده قرار گرفته است . جيلانى در شرح خود علاوه بر توضيح و تبيين عبارات شيخ به بيان نظرات اطباى گذشته چون جالينوس مبادرت مى ورزد ، در برخى موارد روش درمانى جالينوس را ياد آور مىشود . مثلًا در بحث خروج عصب حركتى دست با حكايت روش جالينوس به رفع تعارض از كلام شيخ مى پردازد و مى گويد : « اين تصريح از كلام جالينوس است كه خود در جاهايى از كتابهاى خود حكايت نموده است كه حسِ انگشتان كوچك و انگشترى و نيمى از انگشت ميانى مردى دچار مشكل گرديد به طورى كه علاج در او مفيد واقع نشد